Egun Euskal Herriaren eremuan zesta puntak duen oihartzuna ikusita kontatuko baligute nonbait kirol honek frontoiak betetzen dituela, zesta puntalariak figura errespetatu eta goraipatuak direla, eta jarduerak adierazten duen zailtasunak txalo zaparrada izugarriak biltzen dituela, agian sinistea kostatuko litzaiguke. Bada, hala gertatzen da, eta ez da munduko bazter txiki batetako kasua, izan ere, zesta puntak traszendentzia aipagarria dauka Estatu Batuetako hainbat hiritan, Mexikon, Cuban edo Hego Amerikako herrialde askotan.Zesta punta, xistera... hainbat dira Euskal Herrian ematen zaizkion izenak, bertatik urruti Jai Alai hitz ederrak erabiltzen dira euskal frontoi kirol zaharrenari adiera emateko.

Euskal Herriaren eremuan begirunea suposatzen bazaio ere,bigarren maila batetan geratzen da gainontzeko kirolen itzalpean, frontoiaren kirolen artean ere, eskupilotak duen eraginak zanpatzen du nolabait. Eta bertan sortzen diren zestapuntalariak, paradoxikoa badirudi ere, itsasoa gurutzatzera behartuta daude ibilbidea garatzeko. Aintzinako artzain euskaldunen antzera, haiek bezala zaharkituta geratu den kontzeptu hori erabiltzen dute: "Ameriketara joango naiz zesta puntara jokatzeko..."

Bertatik urrun erabiltzen diren ohiturak kirolaren sustraiarekin erkatu nahiean, udan zehar ekitaldi berezia antolatu dute "Bilbo Jai Alai" ekitaldiaren bitartez. 10 gauetan zehar Bilboko Deportivo clubean eta Plentziako Jai Alai pilotalekuan, zesta punta txapelketak antolatu dira. Amerikar erara gainera, kinielen formatoa hautatu baita. Zortzi bikotek hartzen dute parte, eta tanto bakar batetan erabakitzen da nork jarraitzen duen kantxan. Horrela, bikote guztiak daude gurpil hortan sartuta eta belada bukatu orduko bikote bakoitzak eginiko tantuak zenbatzen dira garailea erabakitzeko. Eta ikutu amerikano hau ez da soilik apustuak arintzeko erabiltzen den kirol formatoan nabaritzen; kirola ikuskizun bilakatu nahi duten argi jokoz, musikaz eta publikoaren parte hartzea bilatzen duten lehiaketak ere planteatzen dira tartean.

Dena ere, munduko kirol azkarrena bezala ezagutua den jardueraren garrantzia aldarrikatzeko. Bere garaian galdu zuen publiko horrekin konektatzea lortuko duen edo ez oraindik ere airean dago. Edozein kasutan, jai alai honen ikuskizunaz gozatzeko aukera bertan dago.

Zenbaitetan etxean egiten den ekitaldi batek kirol berriak ezagutzeko aukera suposatzen du, beste era batetan agian gure arreta joko ez lukeena. Adibideak nonahi aurki ditzakegu baina oraingo hontan mahai tenisaren eremuan geratuko gara. Egokitutako mahai tenisaren eremuan hain zuzen ere. Derion ospatu da ekainaren azken asteburuan kirol honetako irekiaren lehen edizioa, eta herri bizkaitarrean bildu dira beraz mundu mailan dagoen egokitutako mahai tenisaren talenturik azpimarragarrienak.

Horrelako zerbait martxan jartzea zaila bezain konplexua da, are gehiago lehen edizioak horren urriak diren garai zuhur hauetan. Halere, borondatea eta gauzak ondo egiteko gogoa badagoenean ez dago aurrera atera ezin daitekeen proiekturik. Horrela, Fekoor, Bizkaiko ezintasun fisikoko pertsonen federazio koordinatzailea antolakuntzaren buruan zegoela, plangintza anbiziosoa martxan jarri zen. Eta lehiaketaren garrantziaren zeinu adierazleak nabariak dira: hasteko, txapelketak zuen izaera anitza, izan ere, partehartzaile zerrenda luzeegia ez bazen ere, 70 jokalari eskas, bere jatorriak Errusia, Costa Rica edo Kuwait bezalako herrialde exotikoetan zeuden. Guztira 20 herrialde zeuden ordezkatuak Derioko txapelketa hontan. Bestalde, nazioarteko zirkuitoan txapelketa puntuagarria zen, Coreako mundiala edo 2012ko Londresko paraolinpiadentzako txartela jokoan zegoen beraz.

Baina beste ezeren gainetik ezezaguna den kirola argitara ekartzeko balio izan zuen Derioko asteburu oparoak. Herriko polikiroldegian ikusitako ikuskizunak lehen mailako jokalarietaz hitz egiten zuen era argiz, izan ere, gurpildun aulkira itsatsita egon behar izanak ez du inolaz ere bere talentua mugatzen. Are gehiago, jokalari hauek, nahiz eta mugikortasunaren eta altueraren handicap-a badute ere, zutik jokatzen duten jokalarien aurka lehiatzen dira urte guztiko txapelketetan.

Ezinduentzako kirolen artean ohikoa den bezala, lehiakideak taldeetan bereiziak egoten dira, ezintasunaren larritasunaren arabera. Horrela, 1 mailako jokalariek, alegia ezintasun maila gorena adierazten dutenek, esfortzu handia egin behar izaten dute, eskuetako mugikortasuna ere erabat baldintzatuta baitaukate. Zenbaitetan pala eskuetara lotuta ere eduki behar izaten dute jolastu ahal izateko. Kirolaren esentzia horrelako txapelketetan ezkutatzen dela argi dagoela ezin ukatu. Ez al da kirolaren funtsa norberaren mugak gainditzen laguntzea?

Talde baten hobekuntza edo gainberaren diagnostikoak egitea ez da sekula erraza izaten. Zerk markatzen du kirol klub edo instituzio baten ibilbidearen kalitatea? Emaitzek? Aurrekontuko diruak? Bi aspektu hauek jakina garrantzitsu bezain ezinbesteko dira aurrera jarraitzeko, baina beti ere aurretiaz eginiko lanaren ondorio dira. Aurretiazko lan horren kalitateak markatzen du ziur asko taldearen osasuna, bertan gordetzen baita bere nortasunaren funtsa.

Aipatutako aspektu hau gogoratu beharra dago Stilo Berrio bezalako talde baten kasua argitara ekartzeko. Santutxun sortu zen emakumezkoen areto futbol taldea dugu, azken urteetan lorpen aipagarriak izan dituztela eztabaidaezina da, esaterako, aurten estatuko zilarrezko mailarako txartela lortu berri dute Bizkaiko ligan garaile izan, eta probintziarteko play-off-ean ere partida guztiak irabazi ondoren.

Halere, kirol arrakasta hauek ez dira neska talde honek lorpen gisa azpimarratzen dituenak. Izan ere, helburu zehatz batekiko konpromezuak dinamizatzen du taldea bere jaiotzetik. Emakumeen integrazioa bilatzen dute beste ezeren gainetik eta hortarako filosofia zehatz bati jarraituz eratzen dute kirol dinamika. Horrela, argi daukate emakumeek emakumeentzat eratu zuten taldea dela. Horrela, haien ustez emakumeen kirolak daukan problemarik handienari aurre egiten diote. Normalean, gizon taldearen azpian eratutako taldeak dira ematen direnak. Nahiz eta estrukturalki berdintasuna suposatzen zaien instituzioaren esfortzuak gizonaren taldera egon ohi dira bideratuak, eta hortaz nesken taldeko superbizipena erabat baldintzatuta geratzen da. Taldearen apendize bilakatzen da horrela nesken taldea, zenbaitetan politikoki zuzena izateko helburu zinikoarekin sortua aniztasun itxura hori trasmititzeko. Aspektu hau ekiditeko beraz sortu zen Stilo Berrio, eta bere ibilbidea eredugarria da momenturarte. Horrela, aipaturiko kirol lorpenetaz gainera, taldearen oihartzuna zabalagoa da, eta horren adierazle dugu klubak dituen talde eta jokalari kopurua: duela denboraldi batzuk Stilo Berrio B taldea martxan jarri zen heinean, bukatu berri den denboraldi hontan beste talde bat jarri da abian, Kirol Aunitz izena hartu duena; integrazioa bultzatzen duen eta Stilo Berriorekin lankidetza aktiboan ari den erakundearen izena hain zuzen.

Euskal Herriak baditu hainbat kirol bere iraganean herriaren kultura eta tradizioa bere baitan hartzen dutenak. Herri kirolak dira bere adibiderik agerikoenak, baina euskal munduaren esentzia hartzen duen beste jarduera dugu arrauna.

Hori da ezbairik gabe Ikasarrauna plangintzaren helburua. Ikastolen Elkarteak duela 5 urte inguru jarri zuen martxan ekimen hau umeak eta arrauna erkatzeko. Josu Aboitiz eta Iñaki Goikoetxea Insuntza taldeko arraun gizonek kudeatzen dute ikastaro hau DBH 2ko umeekin. Irakasleak dira biak eta helburu argia dute Ikasarrauna honetan: umeei arrauna irakastea. Jakina, hortarako zailtasunak badituzte, izan ere, kontuan hartu beharra dago bi klasetan sintetizatu behar dutela haien jakintza guztia.

Arraun eskola bat dela esatea oso motz geratzea litzateke. Hasteko eskola arrunt batetara joateko ikaslea bertara gerturatu behar izaten delako. Kasu honetan, eskola bera mugitzen doa herriz herri Euskal Herriko ikastola desberdinetatik. Ikastola bakoitzean bi eskola ematen dituzte esan bezala. Bat lehorrean izaten da, ikasgela batetan. Bertan, uretan nola mugitzen den irakasten zaie umeei, eta oro har, arrauna beste hainbat jakintzagaiz hornitzen da, esaterako, bere historia, euskal historiarekin harreman hertsia gordetzen duena.

Ondoren, jadanik, uretan garatzen den eskola dator. Ume talde bakoitzak trainera txiki bat (ala deiturikoa) hartu eta itsasoan barneratzen dira, beti ere kudeatzaileen begiradapean. Horrela ulertzen dute umeek taldearen koordinazioa lortzea uste baino zailagoa dela eta palakada bat ondo emateko ez dela nahikoa indar asko izatea.

Oro har, umeak gustora ateratzen dira traineretatik. Askok arraun talde baten izena emateko borondate tinkoa adierazten dute. Eta Iñaki eta Josuk adierazten duten arabera Ikasarraunaren bitartez ume ugari daude orain estropada gazteetan lehian. Ez da hori Ikasarraunaren helburua, inondik inora, baina ziur asko horrela azaltzen da bere arrakasta. Izan ere, geroa sustraiarekin erkatzea bilatzen duen heinean, aspektu positibo bezala har genezake umearen borondatean eragitea.

Tradizioa esatea zenbaitetan iraganera lotzen gaituen soka aipatzea da. Eta iragana zenbaitetan ahaztua, edo are gehiago, mesprezatua dagoen garaietan bizi gara. Horregatik etorkizunari, alegia umeei, nondik gatozen azaltzea garrantzitsua gertatzen da.